22.08.2023
Gdzie się podziały nasze motyle i... komary?
Uważni obserwatorzy przyrody pewnie już jakiś czas temu zauważyli, że owadów jest coraz mniej. Obecnie tendencję może zauważyć chyba każdy z nas… Ubywa pszczół, os, trzmieli, motyli i dziesiątek innych owadów… Pytanie brzmi dlaczego?
Odpowiedź na pytanie postawione we wstępie nie jest taka łatwa – i spędza sen z powiek wielu naukowcom. Niewątpliwie nie znajdziemy jednej przyczyny, a początków zjawiska możemy upatrywać już wiele lat temu. Niemniej z biegiem czasu obserwujemy efekt kuli śniegowej…
Wróćmy do naszej przysłowiowej wyprawy na łąkę pod lasem. Nagle zrobiło się na niej jakoś cicho… Nie ma pszczół, much, komarów, świerszczy i dziesiątek innych – a jeśli już są, to pojedyncze…
No tak, łąka jest regularnie koszona i to na tyle często, że żadne kwiaty nie zdołają rozkwitnąć. Owady nie mają po co tu przylatywać – nie ma czego zapylać i z czego zbierać pożytku. Same owady też nie mają pokarmu, co ogranicza ich populację. Do tego należy dołożyć skutki chemizacji upraw, chemizacji zabójczej dla owadów.
Przecież to owady odpowiadają za rozkład materii ożywionej – zbutwiałych liści, igieł, drewna, odchodów zwierzęcych i ich martwych ciał. To owady zapylają kwiaty, z których później rodzą się owoce. Cieszymy się, że od pewnego czasu nie gnębią nas chmary komarów i much, nie myśląc o tego przyczynach i skutkach. Grunt, że jakiś natarczywy owad nie krąży nam koło ucha.
Wróćmy do naszej przysłowiowej wyprawy na łąkę pod lasem. Nagle zrobiło się na niej jakoś cicho… Nie ma pszczół, much, komarów, świerszczy i dziesiątek innych – a jeśli już są, to pojedyncze…
No tak, łąka jest regularnie koszona i to na tyle często, że żadne kwiaty nie zdołają rozkwitnąć. Owady nie mają po co tu przylatywać – nie ma czego zapylać i z czego zbierać pożytku. Same owady też nie mają pokarmu, co ogranicza ich populację. Do tego należy dołożyć skutki chemizacji upraw, chemizacji zabójczej dla owadów.
Przecież to owady odpowiadają za rozkład materii ożywionej – zbutwiałych liści, igieł, drewna, odchodów zwierzęcych i ich martwych ciał. To owady zapylają kwiaty, z których później rodzą się owoce. Cieszymy się, że od pewnego czasu nie gnębią nas chmary komarów i much, nie myśląc o tego przyczynach i skutkach. Grunt, że jakiś natarczywy owad nie krąży nam koło ucha.
Skupmy się teraz na przyczynach wymierania owadów…
- Jedną z nich jest stepowienie naszych ziem, do czego przyczyniły się nieprawidłowo przeprowadzone melioracje oraz zmiany klimatyczne. Deszcze padają coraz rzadziej (za to niezwykle intensywnie), przybierając często formę klęski żywiołowej. Zamiast zostać wchłonięte przez glebę, spływają poprzez melioracje do rzek. Kiedyś opady były zatrzymywane przez liczne oczka wodne i stawy, nadmiar wody gromadził się w przydrożnych rowach; olbrzymie ilości wody były magazynowane przez tereny podmokłe i torfowiska (teraz osuszone).
- Każda taka „odrobina” wilgoci była wykorzystywana przez owady i ptaki. Były to wylęgarnie komarów.
- W obronie zbiorów, rolnicy chętnie sięgają po środki chemiczne zabijające lub choć odstraszające owady i ptaki – owszem, obecnie w Unii wiele z nich jest zakazanych, niemniej inaczej jest w wielu innych zakątkach świata, a przecież zwierzęta migrują… Ponadto pojawia się tu wspomniany już efekt kuli śniegowej – to, że określonych środków chemicznych nie stosujemy teraz, nie znaczy, że nie zmniejszyły populacji już jakiś czas temu. Spadek liczby owadów przebiega w tempie geometrycznym – kiedyś ich populacja mogła spaść o kilka procent, a teraz efekt przebiega kumulatywnie.
